<\/p>\n\n\n\n W tle polecam sobie w\u0142\u0105czy\u0107 El Gran Combo:<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Loty na Kub\u0119 nigdy nie nale\u017ca\u0142y do najta\u0144szych; swego czasu wyj\u0105tkowo korzystn\u0105 cen\u0119 oferowa\u0142 Aerof\u0142ot, jednak przesiadka w Moskwie, jak popatrze\u0107 na map\u0119, wydawa\u0142a si\u0119 kiepskim pomys\u0142em. Wybrali\u015bmy zatem przyst\u0119pniejsz\u0105 ofert\u0119 linii AirCanada. Przesiadki we Frankfurcie i Toronto pozwoli\u0142y nam zaoszcz\u0119dzi\u0107 prawie po\u0142ow\u0119 ceny za inne, wygodniejsze po\u0142\u0105czenia. Ostatnio Kuba sta\u0142a si\u0119 bardzo ch\u0119tnie wybieran\u0105 destynacj\u0105 w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d Kanadyjczyk\u00f3w, st\u0105d du\u017co tanich po\u0142\u0105cze\u0144 w\u0142a\u015bnie przez Ameryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Na tej tropikalnej wyspie od ponad 60 lat panuje ustr\u00f3j socjalistyczny. Po upadku ZSRR, g\u0142\u00f3wnego sojusznika i dobrodzieja Kuby, sytuacja w kraju drastycznie si\u0119 pogorszy\u0142a. R\u00f3wnie\u017c ostatnie wydarzenia polityczne, zw\u0142aszcza kolejne embarga nak\u0142adane przez rz\u0105d ameryka\u0144ski na firmy handluj\u0105ce z Kub\u0105, doprowadzi\u0142y do stanu, w kt\u00f3rym w kraju istniej\u0105 w zasadzie dwa, zupe\u0142nie odmienne \u015bwiaty – Kuba dla przyjezdnych turyst\u00f3w oraz Kuba dla zwyk\u0142ych Kuba\u0144czyk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Dla nas mo\u017cliwo\u015b\u0107 zatrzymania si\u0119 u rodziny i sp\u0119dzenia z nimi kilkunastu dni oznacza\u0142a poznanie tego drugiego oblicza tamtejszej rzeczywisto\u015bci, cz\u0119sto niewidocznego dla przybyszy z zagranicy. Poni\u017cej kilka migawek z rodzinnej miejscowo\u015bci – Puerto Padre.<\/p>\n\n\n\n Wspomniany wy\u017cej majonez pojawi\u0142 si\u0119 nie bez powodu. Chleb smarowany majonezem to smak tego wyjazdu. A my chcieli\u015bmy podczas tego wyjazdu odwiedzi\u0107 r\u00f3wnie\u017c odleg\u0142\u0105 o ponad 600 km stolic\u0119 kraju. Szcz\u0119\u015bliwie, dos\u0142ownie na kilka dni przed wylotem, po kilkukrotnej wymianie korespondencji z jedynym dost\u0119pnym dla nie-kuba\u0144czyk\u00f3w przewo\u017anikiem Viazul<\/em>, uda\u0142o nam si\u0119 zarezerwowa\u0107 bilety na busa. Zupe\u0142nym zaskoczeniem dla nas okaza\u0142o si\u0119, \u017ce akurat w wybrany przez nas weekend Hawana mia\u0142a obchodzi\u0107 \u015bwi\u0119to 500-lecia za\u0142o\u017cenia miasta. Przed Kapitolem (podobnym do tego z Waszyngtonu) ustawiono scen\u0119 i zorganizowano program artystyczny dla grupki ok. 150 os\u00f3b z w\u0142adz i VIP\u00f3w. Zwykli Kuba\u0144czycy r\u00f3wnie\u017c mogli obserwowa\u0107 widowisko, a dla ich bezpiecze\u0144stwa wydzielono szerok\u0105 na ponad 200 m stref\u0119 buforow\u0105, tak \u017ce praktycznie nic nie by\u0142o wida\u0107, a s\u0142ycha\u0107 tylko gwizdy niezadowolenia w chwilach przerwy na scenie. By\u0142 jednak pewien pow\u00f3d do rado\u015bci, gdy bowiem na chwil\u0119 uda\u0142o nam si\u0119 przej\u0105\u0107 kontrol\u0119 nad systemem iluminacji, Kapitol rozb\u0142ysn\u0105\u0142 w polskich barwach narodowych. Zebrani masowo mieszka\u0144cy Hawany wiwatowali, bij\u0105c brawa i krzycz\u0105c “Bravo! Bravo!” i “Odra! Odra!”. <\/p>\n\n\n\n \u017barty, \u017carciki… Nasz kr\u00f3tki pobyt w Hawanie mia\u0142 jednak pewien prawdziwy aspekt patriotyczny. Chcieli\u015bmy odwiedzi\u0107 miejsca zwi\u0105zane z chyba jedyn\u0105 wielk\u0105 postaci\u0105 polsko-kuba\u0144skiej wsp\u00f3lnej historii. W sieci znajdziemy kilka ciekawych \u017ar\u00f3de\u0142 opisuj\u0105cych szerzej jego losy, jak chocia\u017cby praca p. Eunice Marzeny Naranjo Dzierzbo<\/a>, czy te\u017c fragment publikacji pod red. p. Katarzyny Dembicz<\/a>. Zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c wydana w polskim t\u0142umaczeniu ksi\u0105\u017cka Rolanda Alvarez Esteveza<\/a>. Zwi\u0119z\u0142\u0105 notk\u0119 biograficzn\u0105 znajdziemy na Wikipedii<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Genera\u0142 Karol Roloff-Mia\u0142owski<\/strong>, bo o nim mowa, jest ciekaw\u0105 postaci\u0105, znan\u0105 na Kubie z racji roli, jak\u0105 odegra\u0142 na prze\u0142omie XIX i XX wieku w kuba\u0144skich staraniach o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Urodzi\u0142 si\u0119 w Warszawie w 1842 roku; jego rodzina przenios\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej do Kr\u00f3lewca, gdy\u017c by\u0142a prze\u015bladowana za udzia\u0142 jego ojca w powstaniu listopadowym. W wieku 20 lat wyemigrowa\u0142 z bratem do Stan\u00f3w, gdzie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wojnie secesyjnej po stronie Unii. Istniej\u0105 przypuszczenia, i\u017c ju\u017c w trakcie pobytu w USA mia\u0142 zwi\u0105zek z ruchem wolnomularskim. Pewnym jest natomiast fakt wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cenia przez niego na Kubie lo\u017cy maso\u0144skiej San Juan w 1867. Na wysp\u0119 trafi\u0142 dwa lata wcze\u015bniej, jako ksi\u0119gowy ameryka\u0144skiej firmy handlowej Bishop i sp\u00f3\u0142ka<\/em>. Aktywnie w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w lokalne \u017cycie spo\u0142eczne. W 1868 kuba\u0144scy powsta\u0144cy mianowali go genera\u0142em majorem i szefem Sztabu Generalnego wszystkich si\u0142 <\/em>w prowincji Las Villas w trakcie wojny dziesi\u0119cioletniej. Pierwotnie kierowane przez niego oddzia\u0142y, jak i ca\u0142y ruch wyzwole\u0144czy nie odnios\u0142y wi\u0119kszych sukces\u00f3w w walkach z Hiszpanami. Po kapitulacji zosta\u0142 wydalony z wyspy za dzia\u0142alno\u015b\u0107 spiskow\u0105. W 1892 roku trafi\u0142 na Floryd\u0119, gdzie wraz z Jos\u00e9 Mart\u00ed (kuba\u0144skim wieszczem narodowym) wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cy\u0142 Kuba\u0144sk\u0105 Parti\u0119 Rewolucyjn\u0105. Ca\u0142y czas by\u0142 zaanga\u017cowany w dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz niepodleg\u0142ej Kuby. M\u00f3wi\u0142:<\/p>\n\n\n\n Towarzysze, jestem synem nieszcz\u0119\u015bliwej Polski, jestem Polakiem, kt\u00f3rego ojczyzna pad\u0142a ofiar\u0105 trzech strasznych tyranii: rosyjskiej, austriackiej i pruskiej. T\u0119skni\u0119 do wolno\u015bci i p\u0142acz\u0119 z powodu cierpie\u0144, ale skoro los nie chce, abym umiera\u0142 jako Polak na ziemi, na kt\u00f3rej si\u0119 urodzi\u0142em, winienem ulokowa\u0107 ca\u0142\u0105 moj\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 w walce o wolno\u015b\u0107 tej ziemi, na kt\u00f3rej mieszka\u0142em i \u017cy\u0142em (\u2026).<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n W 1895 roku ponownie trafi\u0142 na wysp\u0119, jako dow\u00f3dca 4. Korpusu Armii Wyzwole\u0144czej, a potem zosta\u0142 mianowany sekretarzem wojny. Po wypowiedzeniu wojny Hiszpanii przez USA w 1898 r., obj\u0105\u0142 stanowisko Ministra Skarbu powstaj\u0105cej Republiki Kuby. Po uzyskaniu formalnej niepodleg\u0142o\u015bci, przyznano mu kuba\u0144skie obywatelstwo. Ostatnie lata \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w swojej posiad\u0142o\u015bci w Guanabacoa (dzi\u015b dzielnica Hawany).<\/p>\n\n\n\n Do tego w\u0142a\u015bnie domu, oraz do ods\u0142oni\u0119tego w 2012 roku pomnika na jego grobie, udali\u015bmy si\u0119 w ramach wizyty w Hawanie.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119ksza nekropolia stolicy Kuby – Cmentarz Kolumba – znajduje si\u0119 na terenie dzielnicy Vedado. To tam zosta\u0142 pochowany genera\u0142 Roloff. Na powy\u017cszej mapie zaznaczono dok\u0142adne po\u0142o\u017cenie<\/a> jego grobu – znajduje si\u0119 on w alejce G, mi\u0119dzy alejkami 4 i 6. W 2012 roku zosta\u0142 wykonany pomnik na tym nagrobku, stylizowany w formie szabli, na kt\u00f3rej wyrze\u017abiony zosta\u0142 napis w j\u0119zyku hiszpa\u0144skim: A la memoria del mayor general Carlos Roloff Mialofsky 1842-1907 Por vuestra libertad y la nuestra <\/em> (Pami\u0119ci majora genera\u0142a Karola Roloff-Mia\u0142owskiego 1842-1907 Za wolno\u015b\u0107 wasz\u0105 i nasz\u0105)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Opr\u00f3cz nagrobka na cmentarzu, w centrum Starej Hawany na \u015bcianie Palacio de los Capitales Generales przy ulicy Obispo, znajduje si\u0119 tablica pami\u0105tkowa<\/a> z 1962 r., po\u015bwi\u0119cona genera\u0142owi. Widnieje na niej napis: (…) syn narodu polskiego, kt\u00f3ry wype\u0142ni\u0142 has\u0142o demokrat\u00f3w swojego kraju urodzenia: Za wolno\u015b\u0107 wasz\u0105 i nasz\u0105.<\/em> Na murze przed domem wisi tablica upami\u0119tniaj\u0105ca Karola Roloffa-Mia\u0142owskiego. Sama ulica r\u00f3wnie\u017c jest jego upami\u0119tnieniem, bowiem zmieniono jej nazw\u0119 z calle Samaritana <\/em>na calle Roloff<\/em>. <\/p>\n\n\n\n A poni\u017cszym zdj\u0119ciem przechodzimy p\u0142ynnie do kolejnego polskiego \u015bladu na Kubie.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ot\u00f3\u017c misj\u0119 na Guanabacoa odbyli\u015bmy wsp\u00f3lnie ze znajomym mojego taty na pok\u0142adzie jego czerwonego malucha.<\/p>\n\n\n\n Zdaje si\u0119, \u017ce na obecn\u0105 chwil\u0119 miastem, po kt\u00f3rym je\u017adzi najwi\u0119cej na \u015bwiecie Polskich Fiat\u00f3w, jest w\u0142a\u015bnie Hawana. Kuba\u0144czycy m\u00f3wi\u0105 na nie El Polski<\/em> albo Polaquito <\/em>(Polaczek).<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Z naszych osobistych prze\u017cy\u0107 z tego wyjazdu mo\u017cemy dorzuci\u0107 jeszcze dwie anegdoty, kt\u00f3re mo\u017cna zbiorczo okre\u015bli\u0107 jako odpowied\u017a na pytanie Co kuba\u0144czycy wiedz\u0105 o Polsce?<\/em><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chodzi o Poloni\u0119 na Kubie, stanowi ona bardzo ma\u0142\u0105 liczebnie grupk\u0119, oscyluj\u0105c\u0105 w okolicach kilkudziesi\u0119ciu os\u00f3b. Jednak w okresie masowej emigracji do Stan\u00f3w Zjednoczonych, np. na pocz\u0105tku XX wieku, by\u0142a ona znacznie wy\u017csza. Kuba stanowi\u0142a cz\u0119sto stacj\u0119 przesiadkow\u0105 w podr\u00f3\u017cy za lepszym \u017cyciem. Niewielka cz\u0119\u015b\u0107 emigrant\u00f3w osiedli\u0142a si\u0119 na sta\u0142e na wyspie. <\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/odraniemen.org\/blog-podrozniczy\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2020\/06\/IMG_20191116_163656_1.jpg\")
<\/a> Zacznijmy od pocz\u0105tku <\/strong><\/h3>\n\n\n\n
A wi\u0119c ruszamy! Z Wroc\u0142awia, przez Niemcy, nad Holandi\u0105, Wyspami Brytyjskimi, Grenlandi\u0105, przez Kanad\u0119, nad USA i Bahamami. Nie lada wyprawa. L\u0105dujemy w Holgu\u00edn [czyt. Olg\u00edn<\/strong><\/em>], gdzie wita nas charakterystyczne uderzenie tropikalnego, gor\u0105cego i ci\u0119\u017ckiego powietrza. Stamt\u0105d ruszamy do oddalonego o 60 km miasteczka, z kt\u00f3rego pochodzi m\u00f3j tato.
<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n\u017bycie na Kubie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a>
Najlepszym przyk\u0142adem g\u0142\u0119bokich podzia\u0142\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie jest istnienie dw\u00f3ch walut – peso i peso. Pierwsze – tzw. nacional<\/em> (CUP) – to peso, kt\u00f3rym wyp\u0142acane s\u0105 wynagrodzenia, emerytury i za kt\u00f3re mo\u017cna naby\u0107 podstawowe produkty \u017cywno\u015bciowe lub us\u0142ugi, np. kanapki w przydro\u017cnych budkach albo bilety na autobus dla Kuba\u0144czyk\u00f3w. Drugie peso – tzw. convertible<\/em> (CUC) – to pieni\u0105dz, kt\u00f3ry nale\u017cy posiada\u0107, chc\u0105c naby\u0107 wszelkie towary i us\u0142ugi luksusowe, jak chocia\u017cby myd\u0142o, majonez, alkohol, benzyn\u0119, kart\u0119 dost\u0119pu do WiFi… Innymi s\u0142owy – produkty, kt\u00f3re przeci\u0119tnemu cz\u0142owiekowi raczej nie s\u0105 do prze\u017cycia koniecznie potrzebne. 1 CUC to dok\u0142adnie 25 CUP, a warto\u015b\u0107 tego pierwszego jest zbli\u017cona do \u015bredniego kursu euro. Ceny w sklepach za CUC s\u0105 nieco wy\u017csze ni\u017c w Polsce, i cho\u0107 p\u00f3\u0142ki uginaj\u0105 si\u0119 od ilo\u015bci towaru, to ich wyb\u00f3r jest bardzo sk\u0105py i w zasadzie nie ma co kupi\u0107. Przeci\u0119tne wynagrodzenie Kuba\u0144czyka to ok. 700-800 peso. Tych pierwszych, rzecz jasna, czyli ok. 100 z\u0142otych.<\/p>\n\n\n\n
Nie lepiej wygl\u0105da\u0142a sprawa dost\u0119pno\u015bci paliwa, kt\u00f3rego w zwi\u0105zku z embargiem zacz\u0119\u0142o w tym czasie brakowa\u0107. Wstrzymane zosta\u0142y kursy cz\u0119\u015bci autobus\u00f3w i poci\u0105g\u00f3w, a ka\u017cde tankowanie prywatnego samochodu warto by\u0142o poprzedzi\u0107 telefonem na stacj\u0119, bo zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce benzyny nie by\u0142o w \u017cadnym mie\u015bcie w promieniu kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\nGenera\u0142 Roloff<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Miejsca pami\u0119ci o generale<\/strong><\/h3>\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Na powy\u017cszej mapie zaznaczono dok\u0142adne po\u0142o\u017cenie domu genera\u0142a. Mieszka tam obecnie pewna rodzina, kt\u00f3ra pozwoli\u0142a nam zajrze\u0107 do \u015brodka.
<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
W pierwszym pomieszczeniu zal\u0119g\u0142y si\u0119 osy, wi\u0119c mieszka\u0144cy wynie\u015bli z niego swoje sprz\u0119ty, pozostawiaj\u0105c tam tylko portret genera\u0142a wisz\u0105cy na \u015bcianie. Wygl\u0105da to jak swoiste muzeum z jednym jedynym eksponatem.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\nPolski Fiat<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Wszystkie egzemplarze maj\u0105 tabliczk\u0119 z napisem Polski Fiat<\/em>, przez co niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 cz\u0142on Polski<\/em> za nazw\u0119 modelu samochodu marki Fiat, tak\u0105 jak Punto, Palio czy Seicento. Jak czytamy na stronie CiberCuba<\/a>, rok 2016 zosta\u0142 og\u0142oszony rokiem Fiata 126p przez hawa\u0144ski klub motoryzacyjny Amigos del Motor<\/em>. Sw\u0105 popularno\u015b\u0107 maluszki zawdzi\u0119czaj\u0105 przede wszystkim prostocie konstrukcji, taniej eksploatacji i niezwyk\u0142ej mo\u017cliwo\u015bci transplantacji organ\u00f3w od innych dawc\u00f3w; coby wymieni\u0107 cho\u0107by te najpopularniejsze: \u0142o\u017cyska od Geely, siedzenia lub silnik od Tico, albo rozrusznik od \u0141ady. My sami, na pro\u015bb\u0119 znajomego, wie\u017ali\u015bmy w walizce filtr paliwa zakupiony na Allegro, poniewa\u017c, jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015ble\u0107, dost\u0119pno\u015b\u0107 oryginalnych cz\u0119\u015bci zamiennych na wyspie jest bliska zeru.
<\/p>\n\n\n\nInne ciekawostki<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Opr\u00f3cz genera\u0142a Roloffa, swojego upami\u0119tnienia doczeka\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch innych, wielkich Polak\u00f3w. W Hawanie, na placu \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu, znajduje si\u0119 \u0142awka z figur\u0105 Fryderyka Chopina (na kt\u00f3rego Kuba\u0144czycy m\u00f3wi\u0105 Ciopin)<\/em>. Natomiast dw\u00f3ch pomnik\u00f3w doczeka\u0142 si\u0119 \u015bw. Jan Pawe\u0142 II – we wspomnianym na pocz\u0105tku wpisu Holgu\u00edn, oraz w Santa Clara.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/a><\/a><\/a>
W p\u00f3\u017aniejszych latach pojedyncze przypadki emigracji zwi\u0105zane by\u0142y najcz\u0119\u015bciej ze wsp\u00f3\u0142prac\u0105 PRL – Kuba i zawieraniem polsko-kuba\u0144skich ma\u0142\u017ce\u0144stw. W 2008 roku zosta\u0142 nakr\u0119cony film dokumentalny Los Polacos<\/em>, opisuj\u0105cy sytuacj\u0119 naszych rodak\u00f3w mieszkaj\u0105cych na Kubie.<\/p>\n\n\n\n