Przez kilka miesięcy nasze Stowarzyszenie realizowało duży projekt z dotacji Senatu RP, pod nazwą “Wsparcie edukacji pozalekcyjnej w świecie”. Został on zrealizowany z sukcesem na Litwie i Ukrainie, angażując polskie szkoły oraz organizacje partnerskie w wartościowe działania edukacyjne i kulturalne. Dzięki warsztatom i zajęciom pozalekcyjnym młodzież rozwijała język, wiedzę o Polsce i swoje pasje, wzmacniając jednocześnie więź z polską tożsamością i wspólnotą.
Piknik patriotyczny w Szumsku – edukacja historyczna, warsztaty i wspólne świętowanie
W sobotę 13 września zorganizowaliśmy, wspólnie ze Szkołą Podstawową w Szumsku, piknik patriotyczny, który połączył elementy edukacji historycznej, aktywności twórczych i integracji społeczności szkolnej.
Choć początek wydarzenia nie był łatwy ze względu na niesprzyjającą pogodę, udało się szybko dostosować plan do warunków. Opady deszczu uniemożliwiły realizację programu na zewnątrz, dlatego konieczne było przeniesienie działań do budynku szkoły i zaaranżowanie przestrzeni wewnętrznej na potrzeby pikniku. Dzięki sprawnej organizacji oraz zaangażowaniu organizatorów i uczestników wydarzenie przebiegło zgodnie z założeniami.
Istotną część programu stanowił blok historyczno-edukacyjny przygotowany przez rekonstruktorów z Grupy Historycznej „Zgrupowanie Radosław”. Uczniowie mieli okazję wysłuchać opowieści o Powstaniu Warszawskim, a także zobaczyć unikatowe elementy umundurowania i wyposażenia z tego okresu. Spotkanie cieszyło się dużym zainteresowaniem młodzieży i stało się punktem wyjścia do rozmów o historii oraz symbolach narodowych.
W ramach wydarzenia zorganizowano również warsztaty plastyczne, podczas których uczestnicy wykonywali m.in. kotyliony oraz biało-czerwone elementy dekoracyjne, tworząc wspólnie patriotyczną oprawę pikniku. Działania artystyczne miały charakter integracyjny i angażowały uczestników w różnym wieku.
O część muzyczną i animacyjną zadbała Kapela Niwińskich. Występ nie ograniczył się wyłącznie do koncertu – artyści włączyli publiczność do wspólnej zabawy, proponując interaktywne formy uczestnictwa, co szczególnie dobrze sprawdziło się w pracy z młodszymi odbiorcami.
Podczas pikniku rozstrzygnięto także konkurs plastyczny pt. „Z czym kojarzy Ci się Polska?”. Do organizatorów wpłynęło wiele prac przygotowanych przez uczniów, prezentujących różnorodne skojarzenia z Polską i jej symboliką.
W wydarzeniu uczestniczyła również grupa uczniów z partnerskiej szkoły (Szkoły Podstawowej nr 48 w Częstochowie) współpracującej ze szkołą w Szumsku. Obecność gości była ważnym elementem budowania relacji i wymiany doświadczeń między środowiskami szkolnymi.
Zwieńczeniem spotkania był wspólny poczęstunek, który sprzyjał rozmowom i podsumowaniu wydarzenia w mniej formalnej atmosferze.
Edukacja przez doświadczenie i spotkanie z dziedzictwem
Kolejnym działaniem był projekt „Litwa z Polskim Akcentem – Młodzieżowe Wyprawy”, w przedsięwzięciu wzięło udział 30 młodych osób w wieku 9–20 lat, głównie uczniów polskich szkół na Litwie, którzy poprzez wyjazdy i warsztaty poznawali miejsca oraz historie ważne dla polskiego dziedzictwa i wspólnej pamięci polsko-litewskiej. Partnerem w realizacji działania było Stowarzyszenie “Węzeł Przyjaźni”.
Program projektu opierał się na edukacji „w terenie”, bezpośrednim kontakcie z przestrzenią historyczną i kulturową. Uczestnicy odwiedzili m.in. Kowno, Kiejdany i Wędziagołę, Wilno, Troki, Zułów oraz Święciany. Każda wyprawa łączyła zwiedzanie z elementami pracy warsztatowej: zajęciami historycznymi i kulturowymi, zadaniami edukacyjnymi, grami terenowymi czy aktywnościami artystycznymi inspirowanymi odwiedzanymi miejscami. Ważnym elementem projektu była też integracja – wspólne rozmowy, quizy i działania zespołowe sprzyjały budowaniu relacji oraz umiejętności współpracy.
Szczególnie wymowny charakter miały wyprawy związane z tematyką niepodległościową i postacią Józefa Piłsudskiego. Młodzież odwiedziła Powiewiórkę, gdzie w miejscowym kościele Marszałek został ochrzczony, oraz Zułów, miejsce jego urodzenia i symbolicznej pamięci. Wyprawę dopełniła wizyta w Wilnie na Cmentarzu na Rossie, która stała się nie tylko lekcją historii, ale również momentem refleksji i oddania hołdu tym, którzy walczyli o wolność Ojczyzny.
Jednym z najbardziej angażujących punktów programu były także Troki, gdzie historia regionu spotyka się z tradycją i wielokulturowością. Uczniowie poznawali dziedzictwo Karaimów podczas spaceru karaimską ulicą, a następnie uczestniczyli w warsztatach kulinarnych, przygotowując tradycyjne kibiny. W podobnym duchu przebiegały zajęcia w Wilnie, gdzie obok odwiedzin miejsc kluczowych dla polskiego dziedzictwa, uczestnicy realizowali również zadania edukacyjne na Rossie, pracując w zespołach i odkrywając historie osób związanych z kulturą oraz dziejami Wileńszczyzny.
Zrealizowane działania przyniosły wymierne efekty: uczestnicy poszerzyli wiedzę o polskim dziedzictwie na Litwie, wzmocnili poczucie tożsamości i przynależności kulturowej, a jednocześnie rozwinęli kompetencje społeczne: od komunikacji po pracę w grupie. Materiały edukacyjne wykorzystane w trakcie wypraw oraz efekty warsztatów pozostają do dalszego wykorzystania w pracy dydaktycznej i kolejnych inicjatywach, a doświadczenia młodzieży mają szansę przełożyć się na większe zainteresowanie historią regionu i aktywne uczestnictwo w życiu lokalnych środowisk polonijnych.
Wsparcie i motywacja uczniów Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Solecznikach
W Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Solecznikach zrealizowano kolejne działania w ramach projektu, którego celem jest wzmacnianie aktywności uczniów, rozwój kompetencji społecznych oraz budowanie motywacji do dalszej nauki i rozwoju osobistego. Projekt koncentrował się na docenieniu pracy uczniów osiągających dobre wyniki w nauce i wyróżniających się zaangażowaniem na rzecz szkolnej społeczności, a jednocześnie wspierał integrację oraz pozytywną atmosferę wśród dzieci i młodzieży.
Jednym z elementów przedsięwzięcia były działania o charakterze motywacyjnym – przygotowano i wręczono uczniom dyplomy oraz nagrody rzeczowe. Wyróżnienia trafiały do osób aktywnych, systematycznie pracujących i angażujących się w życie szkoły, m.in. podczas finałów konkursów, uroczystości szkolnych oraz podsumowań semestralnych. Taka forma docenienia miała na celu wzmacnianie poczucia własnej wartości oraz pokazanie, że wysiłek i konsekwencja są zauważane.
Ważną częścią projektu były także działania integracyjne i wyjazdy pozalekcyjne. 70 uczniów klas 2–4 spędziło pełen emocji dzień w kręgielni, wyjazd stał się okazją do wspólnej zabawy, nauki współpracy i budowania relacji poza szkolnymi ławkami.
Z kolei 80 uczniów starszych klas uczestniczyło w wyjeździe do parku wodnego w Druskiennikach. Była to forma nagrody dla młodzieży, która osiąga bardzo dobre wyniki w nauce i aktywnie działa na rzecz szkolnej społeczności. Wyjazd, poza walorem rekreacyjnym, miał także wymiar wychowawczy: wzmacniał motywację, sprzyjał integracji oraz budował przekonanie, że zaangażowanie i odpowiedzialność przynoszą realne efekty.
Projekt obejmował łącznie 150 uczniów. Oprócz działań wyjazdowych i nagród wspierano także szkolne inicjatywy rozwijające kompetencje młodzieży: konkursy i turnieje edukacyjne, działania artystyczne i społeczne oraz wydarzenia o charakterze wychowawczym, patriotycznym i integracyjnym. Efektem podjętych aktywności była nie tylko poprawa integracji i współpracy wśród uczniów, ale również wzmocnienie motywacji do nauki i większe poczucie docenienia.
Zdobyte doświadczenia mają charakter trwały, wyróżnienia i nagrody pozostają dla uczniów ważnym wzmocnieniem, a model działań motywacyjnych i integracyjnych stanowi dobrą podstawę do kontynuowania podobnych inicjatyw w kolejnych latach.
„Podróże po wspólnej przeszłości” – cykl wycieczek edukacyjnych uczniów z Czarnego Boru
W październiku uczniowie starszych klas Gimnazjum im. św. Urszuli Ledóchowskiej w Czarnym Borze rozpoczęli cykl wycieczek edukacyjnych pod hasłem „Podróże po wspólnej przeszłości”. Program został pomyślany jako żywa lekcja historii i literatury, oparta na bezpośrednim kontakcie z miejscami, które tworzą wspólne polsko-litewskie dziedzictwo, oraz na rozmowie o wydarzeniach i postaciach ważnych dla obu narodów.
Pierwsza wyprawa, zrealizowana 15 października, prowadziła do Kiejdan i Szetejń. W Kiejdanach, mieście o wielokulturowych korzeniach, uczniowie spacerowali z przewodnikiem po historycznych przestrzeniach, odkrywając polskie, litewskie, szkockie i żydowskie ślady oraz znaczenie miasta w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Następnie grupa udała się do Szetejń, rodzinnej miejscowości Czesława Miłosza, gdzie w muzeum poświęconym nobliście przybliżono jego biografię, twórczość oraz miejsca, które inspirowały go w dzieciństwie. W trakcie przejazdu, mijając Kowno, pojawiły się także wątki związane z Adamem Mickiewiczem i jego więzią z tym miastem, co pozwoliło uczniom lepiej uchwycić ciągłość wspólnego dziedzictwa kulturowego.
Kolejny wyjazd, 21 października, miał szczególnie refleksyjny charakter i prowadził do Wilna. Uczniowie rozpoczęli od Cmentarza na Rossie, gdzie oddali hołd wybitnym postaciom historii Polski i Litwy. Zatrzymali się między innymi przy grobie, w którym spoczywa serce Józefa Piłsudskiego oraz prochy jego matki, a także przy mogiłach zasłużonych dla kultury litewskiej, M. K. Čiurlionisa i Jonasa Basanavičiusa. Następnie odwiedzili Ostrą Bramę, a w dawnym klasztorze bazylianów poznali historię Celi Konrada oraz działalność Filomatów i Filaretów. Ważnym punktem programu był również Uniwersytet Wileński z jego dziedzińcami i kościołem św. Janów, a także zejście do podziemi wileńskiej katedry, gdzie spoczywają władcy i twórcy litewskiej państwowości. Wycieczkę domknął spacer ulicą Literacką oraz wizyta przy pomniku Adama Mickiewicza w sąsiedztwie kościoła św. Anny.
29 października uczniowie wyruszyli w kolejną podróż, tym razem szlakiem miejsc związanych z Józefem Piłsudskim i historią Wileńszczyzny. Odwiedzili Zułów, Powiewiórkę, Dubinki, Moliaty i Pikieliszki. W Zułowie, miejscu narodzin Marszałka, zobaczyli pomnik i pamiątkowy dąb, a spacer aleją pomników stał się okazją do rozmowy o pamięci historycznej. W Powiewiórce odwiedzili kościół, w którym ochrzczono Piłsudskiego, poznając dzieje świątyni i znaczenie zachowanych pamiątek. W Dubinkach, położonych nad jeziorem Oświe, uczniowie zwiedzili muzeum etnograficzne oraz ruiny zamku Radziwiłłów. W Moliatach odwiedzili Muzeum Etnokosmologii, które łączy wątek tradycji z nowoczesnym spojrzeniem na rozwój cywilizacji. Ostatnim przystankiem były Pikieliszki, dworek, w którym Piłsudski spędzał letnie miesiące. Wystawa we wnętrzach przybliżyła jego życie i działalność.
Cykl uzupełniła wizyta w Czarnym Borze, gdzie uczniowie odwiedzili dom „Opatrzność”, miejsce ukrywania się bł. ks. Michała Sopoćki, oraz dom Józefa Mackiewicza. Zwieńczeniem tej wyprawy była chwila zadumy na niewielkim cmentarzyku sióstr urszulanek, gdzie zapalono znicze jako symbol pamięci i wdzięczności.
Wyjazdy stały się dla uczniów ważnym doświadczeniem edukacyjnym, łączącym historię, literaturę, duchowość i wielokulturowość regionu.
Działania Centrum Polskiej Kultury Odra-Niemen-Dniestr na Ukrainie. Spotkania z dziećmi i warsztaty pierwszej pomocy
Centrum Polskiej Kultury Odra-Niemen-Dniestr konsekwentnie prowadzi działania edukacyjne i integracyjne skierowane do polskiej społeczności na Ukrainie, odpowiadając na bieżące potrzeby dzieci i młodzieży w warunkach trwającego kryzysu. Jesienią 2025 roku zrealizowano kolejne inicjatywy, łączące elementy nauki, budowania więzi oraz wzmacniania poczucia wspólnoty.
W weekend 18–19 października 2025 r. wolontariusze Centrum odwiedzili dzieci uczęszczające do szkółki języka polskiego w Czortkowie, prowadzonej przez siostry dominikanki. Spotkanie miało formułę święta dla najmłodszych, zorganizowanego z myślą o tym, że Dzień Dziecka można przeżywać także poza kalendarzowym terminem, szczególnie wtedy, gdy codzienność jest naznaczona niepewnością i stresem. Dla uczestników przygotowano zajęcia edukacyjne poświęcone postaci papieża Jana Pawła II. Dzieci pracowały z materiałami w formie zaszyfrowanych informacji dotyczących jego życia, rozwiązując zadania i poznając kluczowe fakty w angażujący sposób. Program uzupełniły warsztaty taneczne, poczęstunek oraz upominki i słodycze. Pomimo jesiennej pogody i trudnych realiów, celem spotkania było stworzenie przestrzeni radości, bezpieczeństwa i pozytywnych emocji.
Kolejne działanie odbyło się 29 listopada 2025 r. w Nowosiółkach, gdzie zorganizowano warsztaty dla młodzieży związanej z parafią św. Wincentego a Paulo. W odpowiedzi na rosnącą wagę umiejętności ratowania życia w warunkach wojennych, spotkanie połączyło praktyczne zajęcia z zakresu pierwszej pomocy przedmedycznej z elementem edukacji biograficznej. Uczestnicy poznali sylwetkę prof. Zbigniewa Religi, jednego z najwybitniejszych polskich kardiochirurgów, a jego historia stała się punktem wyjścia do rozmowy o determinacji, odpowiedzialności i odwadze w podejmowaniu wyzwań. Zajęcia miały wymiar praktyczny i angażujący, a młodzież aktywnie uczestniczyła w ćwiczeniach oraz zadaniach realizowanych podczas warsztatów.
Oba wydarzenia pokazały, że działania Centrum Polskiej Kultury Odra-Niemen-Dniestr mają charakter kompleksowy. Z jednej strony wzmacniają język i tożsamość, z drugiej rozwijają kompetencje społeczne oraz umiejętności realnie potrzebne w dzisiejszych warunkach. Szczególne podziękowania kierowane są do wolontariuszy oraz osób prowadzących zajęcia za profesjonalne przygotowanie i zaangażowanie, dzięki którym możliwe jest docieranie z wartościowym wsparciem do polskich środowisk na Ukrainie.
W Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Solecznikach przeprowadzono kolejną edycję Konkursu wiedzy „Znasz li swój kraj?”, który łączy edukację obywatelską z wychowaniem patriotycznym. Zadanie zrealizowało Stowarzyszenie Europos inovacijos we współpracy ze Stowarzyszeniem Odra–Niemen.
Konkurs odbywał się w auli gimnazjum i został zaplanowany tak, aby mogli w nim uczestniczyć uczniowie w różnym wieku. Zmagania podzielono na cztery rundy, osobno dla klas 5–6, 7–8, GI–GII oraz GIII–GIV. Dzięki temu zarówno młodsi, jak i najstarsi uczniowie mieli możliwość sprawdzenia swoich umiejętności w formule dopasowanej do poziomu trudności i szkolnego etapu nauki.
Rywalizacja miała charakter praktyczny i angażujący. Uczestnicy rozwiązywali testy, quizy oraz zagadki tematyczne, mierząc się z pytaniami z historii, geografii, kultury Polski i wiedzy obywatelskiej. Zadania wymagały nie tylko zapamiętania faktów, ale również samodzielnego myślenia, kojarzenia informacji i pracy pod presją czasu. We wszystkich grupach wiekowych widoczne było duże zaangażowanie oraz autentyczna ciekawość świata, a konkurs przebiegał w atmosferze zdrowej rywalizacji i wzajemnego szacunku.
Nad sprawnym przebiegiem kolejnych rund czuwali nauczyciele gimnazjum. Po każdej odsłonie komisja podsumowywała wyniki i ogłaszała laureatów, a uczestnicy otrzymywali dyplomy oraz nagrody rzeczowe.
W konkursie wzięło udział ponad sto osób, a jego przebieg potwierdził, że taka forma pracy skutecznie wspiera rozwój wiedzy o Polsce, jednocześnie wzmacniając poczucie tożsamości i dumy narodowej młodzieży polskiej na Litwie. Uczniowie nie tylko poszerzali informacje o ważnych wydarzeniach, symbolach i miejscach, ale też ćwiczyli współpracę, koncentrację oraz logiczne myślenie. Dla wielu uczestników było to doświadczenie motywujące, które zachęca do dalszego pogłębiania zainteresowań humanistycznych i obywatelskich.
Nagrody dla uczniów zakupiono w polskiej księgarni ELEPHAS w Wilnie, natomiast poczęstunek zapewniła Žaibo Pizza House w Solecznikach. Realizacja przedsięwzięcia po raz kolejny pokazała, jak ważne jest łączenie działań edukacyjnych ze wzmacnianiem więzi ze wspólnym dziedzictwem i współpracą ze środowiskiem szkolnym.
Projekt dofinansowany przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej, w ramach opieki nad Polonią i Polakami za granicą
Całkowita wartość projektu: 182 965 zł
Kwota dofinansowania: 167 465 zł
