Projekt ma na celu zwiększenie działań społecznych w Białymstoku, pod szyldem Stowarzyszenia Odra-Niemen Oddział Podlaski. Główne cele zadania to realizacja nowych inicjatyw lokalnych, w zakresie edukacji historycznej, patriotycznej i społecznej, ale też wzmocnienie kompetencji społecznych. Zadanie jest adresowane do grupy polskich działaczy, którzy przez lata działali w Wołkowysku, na terenie Białorusi, a obecnie przebywają w Białymstoku z powodów aktualnej sytuacji politycznej na Białorusi. To grupa międzypokoleniowa, to rodziny, które razem włączają się w pracę organizacji pozarządowych i w wolontariat i w działania lokalne, wykorzystując swój potencjał społeczny zdobyty przez lata w swoich miejscach zamieszkania.
Link do głównej witryny zadania
ŻOŁNIERZE II KONSPIRACJI
Dni Pamięci o Witoldzie Pileckim w Hodyszewie
W dniach 24–25.05.2025 r. w Hodyszewie na Podlasiu odbyły się Dni Pamięci o Witoldzie Pileckim – dwudniowe wydarzenie łączące edukację historyczną, spotkanie międzypokoleniowe oraz uroczyste upamiętnienie pokolenia żŻłnierzy II Konspiracji i ich rodzin.
Pierwszego dnia zorganizowano piknik patriotyczny, podczas którego zajęcia edukacyjno-historyczne dla młodzieży poprowadzili członkowie Grupy Rekonstrukcyjnej „Podkarpackie Stowarzyszenie Miłośników Militariów”. Uczestnicy mogli zobaczyć m.in. stanowisko ciężkiego karabinu maszynowego oraz prezentacje umundurowania różnych formacji (m.in. Hallerczyków, Wojskowej Służby Kobiet, Żołnierzy Wyklętych). Ważnym elementem programu była prelekcja Krystiana Fily, prezesa Oddziału Podkarpackiego Stowarzyszenia Odra-Niemen, który przybliżył uczestnikom historię formacji II Konspiracji. Podsumowaniem aktywności młodzieży było wspólne ułożenie symbolu Polski Walczącej ze zniczy i biało-czerwonych elementów pozyskanych podczas zbiórek szkolnych. Aktywnie w wydarzeniu uczestniczyła Wielofunkcyjna Drużyna Harcerska „Inka” z Brańska, upamiętniając w ten sposób Witolda Pileckiego i bohaterów polskiej wolności.
Warsztaty historyczne – Materiał powstał w ramach warsztatów filmowych
Spotkanie międzypokoleniowe z Dziećmi Żołnierzy Wyklętych
Drugim filarem wydarzenia było międzypokoleniowe spotkanie z Dziećmi Żołnierzy Wyklętych, zorganizowane w ośrodku Ojczyzna przy Sanktuarium Matki Bożej Pojednania w Hodyszewie. Lekcję historii poprowadził Bogusław Łabędzki – prezes Stowarzyszenia Historycznego im. Danuty Siedzikówny „Inki” oraz pracownik Oddziału IPN w Białymstoku.
Gośćmi honorowymi byli: Marek Franczak (syn ppor. Józefa Franczaka ps. „Laluś”), Krzysztof Marszałek (syn ppłk. Ludwika Marszałka ps. „Zbroja”), Andrzej Stryjewski (syn sierż. Wiktora Stryjewskiego ps. „Cacko”), Janusz Stypa (siostrzeniec kpt. Eugeniusza Werensa ps. „Pik”) oraz Krzysztof Bukowski (syn kpt. Edmunda Bukowskiego ps. „Zbyszek”). Uczestnicy wysłuchali osobistych historii o losach rodzin, a także obejrzeli krótki film o Witoldzie Pileckim pt. „Mój Ojciec”. Wśród słuchaczy byli uczniowie i nauczyciele okolicznych szkół, członkowie lokalnych stowarzyszeń historycznych, grup rekonstrukcyjnych oraz pasjonaci historii.
Spotkania z Rodzinami Żołnierzami II Konspiracji – Materiał powstał w ramach warsztatów filmowych
Uroczystość przy Pomniku Rodzin Żołnierzy II Konspiracji
Zwieńczeniem Dni Pamięci była uroczystość w Hodyszewie przy Pomniku Rodzin Żołnierzy II Konspiracji, poświęcona pamięci tego pokolenia oraz Witolda Pileckiego. Wydarzenie odbyło się z udziałem Wojskowej Asysty Honorowej 1. Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej (XV Batalion Dąbrowa Moczydły), co nadało uroczystości szczególną rangę.
Uczestnicy i partnerzy
W wydarzeniu wzięło udział 64 uczestników, w tym przedstawiciele i liderzy organizacji oraz instytucji, m.in.:
Związek Więzionych, Internowanych i Represjonowanych w Białymstoku
NSZZ „Solidarność” Oddział Łapy
Miejski Zespół Szkół w Wysokiem Mazowieckiem
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Wysokiem Mazowieckiem
Szkoła Podstawowa im. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Szepietowie
Zespół Szkolno-Przedszkolny w Jabłoni Kościelnej
Zespół Szkolno-Przedszkolny w Nowych Piekutach
NSZ Okręg Łomża
Wielofunkcyjna Drużyna Harcerska „Inka” z Brańska
WARSZTATY HISTORYCZNE I FILMOWE
W Hodyszewie, w maju, odbyły się dwa warsztaty edukacyjne przeprowadzone dla dwóch grup uczniów z lokalnych szkół. Zajęcia połączyły przekaz historyczny z aktywnymi formami pracy oraz rozwijaniem kompetencji medialnych młodzieży.
Warsztaty filmowe – historia opowiedziana obrazem
Pierwszy warsztat miał formę warsztatów filmowych, które poprowadził reżyser P. Przewoźny z udziałem dwóch świadków historii. W zajęciach uczestniczyło 32 uczniów. Oprócz poszerzenia wiedzy historycznej uczestnicy zdobyli praktyczne umiejętności związane z przygotowaniem prostych materiałów audiowizualnych: krótkich spotów, multimediów oraz notacji do publikacji w mediach społecznościowych.
Warsztat historyczny w plenerze – II Konspiracja i Witold Pilecki
Drugi warsztat był zajęciami historycznymi w terenie, skoncentrowanymi na okresie II Konspiracji oraz losach Witolda Pileckiego. Wzięło w nim udział 16 harcerzy, a zajęcia poprowadziła grupa rekonstrukcyjna PSMM Rzeszów. Spotkanie miało aktywny, zespołowy charakter – uczestnicy pracowali w grupach i uczyli się poprzez działanie, dyskusję oraz elementy rekonstrukcji.
Efekty warsztatów
W ramach obu działań zebrano materiały dokumentacyjne, a efektem pracy uczestników i prowadzących było przygotowanie 4 krótkich spotów oraz fotoreportaż, które stanowią nowoczesną formę upowszechniania wiedzy historycznej oraz będą wykorzystywane w komunikacji projektu.
Warsztaty filmowe – Materiał powstał w ramach warsztatów filmowych
POWSTANIE WARSZAWSKIE. MIĘDZYPOKOLENIOWE WYPRAWY EDUKACYJNE
W ramach działań projektowych zrealizowano dwie wyprawy edukacyjne do Warszawy. Taki podział pozwolił lepiej dopasować harmonogram do możliwości uczestników oraz zwiększyć wartość edukacyjną i integracyjną wyjazdów.
I etap: 1–3 sierpnia 2025 – Warszawa w rocznicę Powstania
W pierwszym wyjeździe uczestniczyła międzypokoleniowa grupa z Podlasia (26 osób). Kluczowym momentem programu był 1 sierpnia – uczestnicy przebywali w Warszawie, a o godzinie 17:00 wzięli udział w upamiętnieniu na Powązkach, w miejscu szczególnym: przy pomniku Gloria Victis. Dla grupy była to pierwsza obecność zarówno na tym wydarzeniu, jak i w tej lokalizacji. Razem mogli doświadczyć rocznicowej atmosfery Warszawy i wspólnotowego przeżywania pamięci.
Po uroczystościach na Powązkach grupa oddała hołd Żołnierzom II Konspiracji na „Łączce”. W programie znalazły się również przejścia edukacyjne w przestrzeni miasta: historyczny szlak na Starówce związany z Powstaniem Warszawskim, a także spacer Traktem Królewskim. Uczestnicy poznali ponadto Muzeum bł. ks. Jerzego Popiełuszki na Żoliborzu. Całość stanowiła 3 dni intensywnej edukacji historycznej oraz integracji międzypokoleniowego grupy z Podlasia.
Warsztaty filmowe “Symbol Polski Walczącej” – Materiał powstał w ramach warsztatów filmowych
II etap: 5 października 2025 – spacer edukacyjny i Muzeum Powstania Warszawskiego
Drugi wyjazd zrealizowano 5.10.2025 r. z udziałem międzypokoleniowej grupy z Podlasia (25 osób). W ramach etapu odbył się spacer edukacyjny z przewodnikiem po stolicy. Trasa rozpoczęła się przy pomniku gen. Józefa Sowińskiego, a następnie prowadziła w kierunku Cmentarza Powstańców Warszawy. Przewodnik zaplanował po drodze punkty i pytania edukacyjne, m.in.:
gdzie znajduje się przedwojenny fragment Pomnika Lotnika,
kto był „świadkiem zbrodni” i zniszczenia Warszawy,
gdzie znajdują się wyryte słowa: „O, miasto moje! O, Warszawo święta!”,
gdzie spoczywają dzieci Wandy Lurie,
gdzie znajduje się Pomnik poświęcony Matkom.
Na Cmentarzu Powstańców Warszawy uczestnicy zapalili znicze na powstańczych grobach, a kolejnym – ważnym podsumowaniem dnia – była wizyta w Muzeum Powstania Warszawskiego, pozwalająca pogłębić wiedzę oraz uporządkować wrażenia z odwiedzanych miejsc pamięci.
Obie wyprawy wzmocniły postawy pamięci i szacunku wobec historii, pogłębiły wiedzę uczestników o Powstaniu Warszawskim, a jednocześnie stworzyły przestrzeń do integracji międzypokoleniowej i budowania wspólnoty wokół wartości, które projekt promuje.
WOLONTARIAT. SZKOLENIA I DZIAŁANIA SPOŁECZNE - X-XI 2025
Szkolenie wolontariackie i działania poszkoleniowe na Podlasiu
W dniach 6–7.10.2025 r. przeprowadzono szkolenie przygotowujące do działań wolontariackich, w którym udział wzięło 19 uczestników. Zajęcia miały charakter praktyczny i integracyjny, a ich celem było wzmocnienie kompetencji potrzebnych do realizacji jesiennych aktywności społecznych na Podlasiu.
Program szkolenia obejmował cztery główne bloki:
Wzmocnienie wiedzy na temat wolontariatu – rola wolontariuszy, zasady zaangażowania i odpowiedzialność.
Praca w grupie, liderowanie, komunikacja – współpraca, podział zadań, skuteczna komunikacja w zespole.
Promocja działań społecznych w social mediach – jak informować o inicjatywach, budować zasięg i angażować odbiorców.
Przygotowanie do jesiennych działań wolontaryjnych na Podlasiu – planowanie, logistyka, podział ról i harmonogram.
W trakcie szkolenia ustalono konkretne zadania do realizacji po jego zakończeniu przygotowano plan spotkań w kilku podlaskich szkołach dotyczących akcji Rodacy-Bohaterom. Włączono wolontariuszy do prowadzenia kwest zaduszkowych na białostockich cmentarzach. Ustalono organizację 2 miniprojektów lokalnych.
Realizacja działań poszkoleniowych
W okresie 15.10–30.11.2025 r. zrealizowano zaplanowane zadania, przekładając szkoleniową wiedzę na konkretne działania społeczne:
1) Spotkania w szkołach – Rodacy-Bohaterom i wsparcie dla Wołkowyska
Odbyły się 4 spotkania w szkołach promujące akcję Rodacy-Bohaterom, przeprowadzono również mailing informacyjny. Dzięki tym aktywnościom pozyskano nowe środowiska do współpracy, nowych wolontariuszy oraz zebrano dary do przygotowania 50 „paczek pamięci”, które trafią do Polaków w Wołkowysku.
2) Kwesta zaduszkowa na białostockich cmentarzach
Grupa 10 wolontariuszy przeprowadziła kwestę zaduszkową, w ramach której zebrano 1000 zł z przeznaczeniem na renowację polskich miejsc pamięci na Grodzieńszczyźnie.
3) Porządkowanie i renowacja leśnego miejsca pamięci
Zrealizowano działania porządkowe oraz renowacyjne leśnego miejsca pamięci żołnierza V Brygady Wileńskiej Witolda Goldzisza ps. „Radio”.
WYDARZENIA PODSUMOWUJĄCE DZIAŁANIA W 2025 ROKU
Grudzień 2025 był dla uczestników projektu czasem podsumowań, ewaluacji oraz planowania kolejnych działań. Zrealizowano trzy uzupełniające się spotkania: robocze, uroczyste oraz integracyjne – wszystkie ukierunkowane na domknięcie projektu i wzmocnienie lokalnego środowiska.
1) Spotkanie robocze i ewaluacja działań – Białystok
W siedzibie organizacji w Białymstoku odbyło się spotkanie robocze uczestników projektu. Była to przestrzeń do rozmowy o tym, co udało się zrealizować, jakie pojawiły się trudności oraz w jaki sposób zespół poradził sobie z wyzwaniami w trakcie działań. Wytyczono także plan działań na 2026 rok.
2) Uroczyste spotkanie Beneficjentów – Tykocin,
Zorganizowano uroczyste spotkanie podsumowujące zadanie w Tykocinie z udziałem Beneficjentów oraz zaproszonych gości: delegacji lokalnych organizacji pozarządowych oraz szkół zaangażowanych w lokalną akcję Rodacy-Bohaterom.
Podczas spotkania podsumowano rezultaty zadania, zaprezentowano materiały powstałe w projekcie (m.in. spoty i fotoreportaże), wręczono dyplomy wolontariuszom za udział w działaniach społecznych, odbyły się wystąpienia zaproszonych gości. Wydarzenie zakończył koncert muzyczny oraz kolacja, która była symbolicznym domknięciem wspólnej pracy.
3) Spotkanie liderów przy świątecznym stole – wspólne zakończenie projektu
Trzecią częścią działań było kameralne spotkanie liderów regionalnego zadania przy świątecznym stole. Był to czas wspólnego podsumowania, podziękowań oraz integracji – także poprzez wspólne śpiewanie kolęd.
Zrealizowane wydarzenia, spotkania projektowe, potwierdziły, że zadanie nie tylko przyniosło wymierne rezultaty, ale przede wszystkim zintegrowało środowiska, wzmocniło współpracę lokalną i stworzyło fundament pod kolejne działania w 2026 roku – wokół historii, pamięci oraz aktywności społecznej i wolontariatu.
Finansowanie projektu
Projekt realizowany w ramach 3-letniego projektu „Jesteśmy! Wydarzenia wzmacniające sektor obywatelski w życiu publicznym na Podlasiu”. Finansowanie zadania pochodzi ze środków NIW-CRSO z Programu NOWE FIO 2021-2030 oraz ze środków własnych Stowarzyszenia Odra-Niemen Oddział Podlaski.
Całkowita wartość zadania na lata 2023-2025 wynosi 247 000,00 PLN. Całkowita wartość dotacji na lata 2023 – 2025 wynosi 220 000,00 zł z następującym podziałem:
2023 – dotacja 40 000,00zł/ wkład własny osobowy 8 500,00zł
2024 – dotacja 30 000,00zł/ wkład własny osobowy 8 500,00zł
2025 – dotacja 150 000,00zł/ wkład własny osobowy 10 000,00zł
